05 8989 3587

Gạo tấm là gì? Tại sao được mọi người ưa chuộng sử dụng

29/07/2025 -

Brian Dương

Nội dung bài viết

1. Gạo tấm là gì?
2. Nguồn gốc và quá trình hình thành gạo tấm
3. Đặc điểm cảm quan và ứng dụng trong ẩm thực
4. Giá trị dinh dưỡng của gạo tấm
5. Tại sao gạo tấm được ưa chuộng sử dụng?
6. So sánh gạo tấm với các loại gạo khác
7. Cách chọn mua và bảo quản gạo tấm
1. 7.1. Chọn mua
2. 7.2. Bảo quản
8. Đối tượng phù hợp sử dụng gạo tấm
9. Lưu ý khi sử dụng
10. Kết luận

Gạo tấm là gì?

Gạo tấm là phần hạt gạo bị vỡ trong quá trình xay xát lúa, thường là do tác động cơ học hoặc các yếu tố vận chuyển và sàng lọc. Dù không còn nguyên vẹn như hạt gạo truyền thống, gạo tấm vẫn giữ lại thành phần chính từ nội nhũ, và trong nhiều trường hợp, vẫn bảo toàn được lớp cám và phôi nếu chưa được đánh bóng kỹ.

Gạo tấm thường bị nhầm lẫn với gạo kém chất lượng, nhưng thực tế, đây là sản phẩm phụ của quá trình chế biến gạo, được sử dụng phổ biến trong ẩm thực truyền thống Việt Nam, đặc biệt là món "cơm tấm" nổi tiếng ở miền Nam.

Nguồn gốc và quá trình hình thành gạo tấm

Trong chu trình sản xuất gạo, lúa được đưa vào máy xay xát để tách vỏ trấu, sau đó tiếp tục được chà xát để loại bỏ lớp cám và làm trắng hạt. Trong suốt quá trình này, một phần gạo bị gãy do va đập hoặc áp suất cơ học – phần gạo gãy đó chính là gạo tấm.

Tùy thuộc vào mức độ xay xát, gạo tấm có thể:

Giữ nguyên lớp cám và phôi: gần giống gạo lứt, giàu dinh dưỡng.
Được đánh bóng: gần giống gạo trắng, có giá trị dinh dưỡng thấp hơn nhưng dễ ăn hơn.

Gạo tấm thường được phân loại và đóng gói riêng để phục vụ nhu cầu thị trường, thay vì trộn lẫn vào các loại gạo thành phẩm.

Đặc điểm cảm quan và ứng dụng trong ẩm thực

Gạo tấm có kích thước nhỏ hơn hạt gạo thông thường, thường không đồng đều. Khi nấu chín, cơm gạo tấm có kết cấu mềm, thấm vị nhanh và đặc biệt thích hợp với các món ăn nhiều gia vị hoặc có độ đậm.

Một trong những món ăn nổi bật nhất làm nên danh tiếng của gạo tấm chính là cơm tấm – một đặc sản ẩm thực miền Nam Việt Nam. Cơm tấm thường được ăn kèm với sườn nướng, chả trứng, bì heo, trứng ốp la và mỡ hành. Hương vị đặc trưng của gạo tấm chính là sự mềm mại nhưng không nát, hạt cơm rời nhưng dễ thấm nước sốt – điều mà gạo nguyên hạt khó đạt được nếu không nấu đúng cách.

Giá trị dinh dưỡng của gạo tấm

Thành phần dinh dưỡng của gạo tấm phụ thuộc vào mức độ xay xát và xử lý sau thu hoạch. Tuy nhiên, một số thành phần phổ biến có thể kể đến như sau (trên 100g gạo tấm khô):

Năng lượng: ~365 kcal
Carbohydrate: ~79 g
Protein: ~7 g
Chất béo: ~0.6 g
Chất xơ: ~1.3 g
Vitamin nhóm B (B1, B3, B5, B6): hỗ trợ chuyển hóa năng lượng
Khoáng chất: magie, phốt pho, kali, mangan, sắt

Nếu gạo tấm chưa được đánh bóng, hàm lượng vitamin B và khoáng chất giữ lại khá cao, tương đương hoặc cao hơn gạo trắng thông thường. Vì vậy, trong nhiều trường hợp, gạo tấm không chỉ có giá trị kinh tế mà còn đem lại lợi ích sức khỏe rõ rệt.

Tại sao gạo tấm được ưa chuộng sử dụng?

1. Giá thành hợp lý

Một trong những lý do lớn nhất khiến gạo tấm được ưa chuộng là giá cả phải chăng. So với các loại gạo nguyên hạt hoặc gạo đặc sản như ST24, ST25, hay Jasmine, thì gạo tấm có chi phí thấp hơn đáng kể, phù hợp với nhiều đối tượng tiêu dùng từ hộ gia đình đến nhà hàng, quán ăn.

2. Dễ chế biến và tiết kiệm thời gian

Do kích thước nhỏ, gạo tấm nấu nhanh chín hơn, ít cần thời gian ngâm hoặc canh lửa, phù hợp với những ai bận rộn hoặc quy trình nấu ăn công nghiệp. Gạo tấm cũng ít bị sống ở lõi như gạo nguyên hạt nếu nấu chưa kỹ.

3. Phù hợp với nhiều món ăn

Không chỉ có vai trò trong món cơm tấm truyền thống, gạo tấm còn được sử dụng để nấu cháo, làm bánh, chế biến bột gạo, hoặc dùng trong sản xuất bia, rượu và thức ăn chăn nuôi. Khả năng thích nghi linh hoạt này khiến gạo tấm trở thành lựa chọn phổ biến trong ẩm thực và công nghiệp thực phẩm.

4. Hỗ trợ tiêu hóa

Do dễ mềm và thấm nước khi nấu, gạo tấm rất thích hợp với người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người đang hồi phục sau ốm. Nó không gây đầy bụng, dễ hấp thu và cung cấp năng lượng nhanh chóng cho cơ thể.

So sánh gạo tấm với các loại gạo khác

Tiêu chí	Gạo tấm	Gạo trắng	Gạo lứt	Gạo thơm đặc sản
Kích thước hạt	Nhỏ, gãy	Dài đều	Nguyên hạt, còn cám	Dài, thơm, dẻo
Giá thành	Thấp	Trung bình	Cao hơn	Cao nhất
Dinh dưỡng	Tùy thuộc độ xay xát	Thấp nếu đánh bóng	Cao, giàu chất xơ	Giàu hương vị
Thời gian nấu	Nhanh	Trung bình	Lâu hơn	Trung bình
Ứng dụng	Cơm, cháo, bột, bia	Cơm hàng ngày	Ăn kiêng, tiểu đường	Cơm, món cao cấp

Cách chọn mua và bảo quản gạo tấm

Chọn mua

Ưu tiên mua tại các cơ sở uy tín, đóng gói cẩn thận.
Quan sát màu sắc: gạo không nên quá trắng (có thể đã tẩy) hoặc quá đục (ẩm, cũ).
Ngửi nhẹ: gạo mới có mùi thơm tự nhiên, không mốc hoặc mùi lạ.

Bảo quản

Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.
Sử dụng hộp kín, tránh ẩm và côn trùng.
Không trộn gạo mới và gạo cũ để đảm bảo chất lượng ổn định.

Đối tượng phù hợp sử dụng gạo tấm

Gia đình có thu nhập trung bình: tiết kiệm chi phí mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.
Người cao tuổi, trẻ em: dễ tiêu hóa, phù hợp thể trạng.
Quán ăn, nhà hàng: nấu cơm nhanh, mềm, tiết kiệm chi phí đầu vào.
Người ăn kiêng: có thể chọn loại gạo tấm giữ lớp cám để bổ sung dinh dưỡng.

Lưu ý khi sử dụng

Nếu muốn tối ưu dinh dưỡng, nên chọn loại gạo tấm còn giữ lớp cám.
Gạo tấm đánh bóng chỉ nên sử dụng vừa phải, kết hợp rau củ, đạm và chất béo tốt để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng.
Không nên lạm dụng gạo tấm đã xay kỹ cho người có vấn đề đường huyết vì chỉ số GI có thể cao.

Kết luận

Gạo tấm không đơn thuần là sản phẩm phụ của quá trình chế biến gạo, mà đã và đang trở thành lựa chọn hợp lý cho hàng triệu gia đình và bếp ăn công nghiệp tại Việt Nam. Sự kết hợp hài hòa giữa chi phí, tiện dụng và giá trị dinh dưỡng giúp gạo tấm khẳng định vai trò trong đời sống hàng ngày.

Dù không sang trọng như các loại gạo đặc sản, nhưng với hương vị đặc trưng và tính ứng dụng đa dạng, gạo tấm xứng đáng là một phần không thể thiếu trong ẩm thực truyền thống và hiện đại. Sự ưa chuộng của người tiêu dùng không chỉ xuất phát từ yếu tố kinh tế, mà còn đến từ chất lượng thực sự mà loại gạo tưởng chừng "phụ phẩm" này mang lại.

Xem thêm: https://foods.be5.com.vn/gao-tam/

Learn more: https://cotham.org/rice/

Xem thêm:

Gạo Thơm ST21 là gì? Giá trị dinh dưỡng của loại gạo này

Gạo Thơm ST21 là gì? So sánh với các loại gạo ST khác

Gạo Thơm ST24 là gì? So sánh với các loại gạo ST khác

Gạo Thơm ST24 là gì? Giá trị dinh dưỡng của loại gạo này

Gạo Thơm ST25 là gì? Giá trị dinh dưỡng của loại gạo này

Gạo Thơm ST25 là gì? Tại sao lại nổi tiếng trên toàn thế giới

Gạo Thơm Thái là gì? Tại sao lại nổi tiếng trên toàn thế giới

Gạo Thơm Thái là gì? So sánh với các loại gạo khác

Gạo mầm là gì? So sánh với các loại gạo khác